Sáttagjörð í sjávarútvegi
Í aðdraganda bæjarstjórnakosninga vorið 2006 var töluvert rætt um atvinnumál og eflingu þeirra í sveitarfélaginu. Á borgarafundi í Nýheimum skömmu fyrir kosningar komu atvinnumál m.a. til tals þegar einn frambjóðanda, sem sat fyrir svörum, var spurður að því hvernig hann gæti talað um að efla atvinnulífið á staðnum þegar hann sjálfur hefði selt kvóta út úr byggðalaginu. Frambjóðandinn svaraði spurningunni og í ljós kom að þetta hafði gerst vegna mismunandi skoðana eigenda fyrirstækisins um framtíðaruppbyggingu. Skýrt kom fram í máli frambjóðandans að hann var allan tímann á móti sölu kvótans.
Ástæðan fyrir því að ég rifja þetta hér upp, er sú að töluverð umræða hefur vaknað á netmiðlum Hornfirðinga um sjávarútvegsmál og þá ekki síst um sjávarútvegsstefnu vinstri flokkanna. Einnig vegna þess að umrædd spurning dregur mjög vel fram gallana í núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi. Spurningin, sem lögð var fyrir frambjóðandann, sýnir vel hversu berskjaldaðir íbúarnir og samfélagið í heild er gagnvart breytingum í sjávarútvegi í núverandi kerfi. Eins og kerfið er uppbyggt í dag höfum við, sem hér búum, engar tryggingar fyrir því – aðrar en traust okkar á núverandi handhöfum kvótans – að hann verði hér til frambúðar.
Ósamrýmanlegir hagsmunir?
Sjávarútvegsstefna vinstri flokkanna er eins og önnur mannanna verk – ekki hafin yfir gagnrýni. En mér blöskraði hins vegar algjörlega varðstaðan um sérhagsmuni og grímulaus hræðsluáróður, sem birtist í grein eftir þrjá bæjarstjóra Sjálfstæðisflokksins í Morgunblaðinu laugardaginn 18. apríl og hér á vefnum fyrir skemmstu. Í greininni skreyta þeir sig með starfsheiti sínu, en ekki pólitískum uppruna og gefa þannig í skyn að þeir tali eingöngu fyrir hagsmunum íbúa í sínu bæjarfélagi en ekki eftir flokkslínum. Inntaki greinarinnar má því lýsa þannig; ef þú ert ósammála bæjarstjórunum þremur þá vinnurðu gegn hagsmunum sveitarfélaganna.
Nýjustu liðsmenn þessarar herdeildar – varabæjarfulltrúi Framsóknar, frambjóðandi og formaður atvinnumálanefndar Hornafjarðar annars vegar og varabæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins hins vegar – býsnast hneykslaðir á skoðunum undirritaðs um málefni sjávarútvegsins hér á vefnum. Formaðurinn setur fram sömu forsendur og bæjarstjórarnir þrír sem eru þær, að ef kvótastaða Hornfirðinga er góð þá eigum við skilyrðislaust að verja kvótakerfið. Annars séum við beinlínis að vinna gegn hagsmunum sveitarfélagsins – nánast er gefið í skyn að hagsmunir Íslands og Hornafjarðar séu ósamrýmanlegir. Ég fellst einfaldlega ekki á þessa röksemdafærslu. Ástæðan er sú að ef til þess kæmi – og við skulum vona að það gerist ekki – að kvótastaðan myndi skyndilega breytast til hins verra, þá er hætt við því að holur hljómur yrði í málflutningi þeirra bæjarfulltrúa, sem færu á fund stjórnvalda, bæru sig illa og krefðust aðgerða til að bjarga sveitarfélaginu.
Hvað sem líður miklum áhuga undirritaðs á að komast á hið háa Alþingi, þá verður að teljast ólíklegt – þrátt fyrir ágætt gengi Samfylkingarinnar í skoðanakönnunum – að undirritaður nái kjöri í þessari atrennu. Við lestur greinar formannsins vaknar þess vegna óneitanlega sú spurning, hvort hann telji að skoðanir formanns bæjarráðs séu þannig samsettar að þær vinni gegn hagsmunum sveitarfélagsins. Ef svarið við þeirri spurningu er jákvætt vaknar önnur spurning, sem ekki er síður aðkallandi. Sú spurning snýr að því hvort formaður atvinnumálanefndar, sem einnig er varabæjarfulltrúi Framsóknarflokksins, treysti sér til þess bera ábyrgð á undirrituðum sem formanni bæjarráðs. Slíkt er ábyrðgarhlutur.
Sátt um kerfið – forsenda stöðugleika
Í allri umræðu um kvótakerfið er rétt að minna á að samkvæmt úrskurði Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna, þá brýtur núverandi kvótakerfi mannréttindi. Kerfið hamlar nýliðun í sjávarútvegi. Og af því að Samfylkingunni er annt um mannréttindi er henni rétt og skylt að bregðast við úrskurði nefndarinnar. Allar breytingar á kerfinu eiga að tryggja jöfnuð og mannréttindi. Einnig er vert að minna á það að allt tal um þjóðnýtingu er í besta falli blekking: Ekki er hægt að þjóðnýta verðmæti, nema þau hafi áður verið óskoruð eign annars aðila. Samkvæmt lögum um stjórn fiskveiða myndar aflahlutdeild ekki óafturkræfa eign.
Engum blöðum er um það að fletta að stór hluti þjóðarinnar hefur verið ekki sáttur við núverandi fiskveiðistjórnunakerfi. Það hafa kannanir ítrekað leitt í ljós. Útgerðarmenn kvarta sáran undan því að vera í óvissu fyrir hverjar kosningar um hvað verður að kosningum loknum. Það er auðvitað lykilatriði að greinin búi við stöðugleika en það mun aldrei verða á meðan kerfið brýtur á einhvern hátt gegn réttlætiskennd stórs hluta þjóðarinnar. Sem mest sátt um fiskveiðistjórnunarkerfið er því forsenda hins eftirsótta stöðugleika. Í öllum deilum eru til sáttaleiðir og allar breytingar á kerfinu á að vinna í sem mestri samvinnu við greinina sjálfa. Öðruvísi ná menn ekki lendingu. Krafan hlýtur því að vera sú, að strax að loknum kosningum setjist hagsmunaðilar saman til borðs og standi ekki upp fyrr en ásættanleg lausn er fundin.
Til þess að tryggja íslenskum sjávarútvegi þann stöðugleika sem hann á skilið og koma í veg fyrir upplausnarástand fyrir hverjar kosningar leggur Samfylkingin til sáttagjörð í sjávarútvegi – svo treysta megi undirstöður sjávarútvegsins til framtíðar.
Árni Rúnar Þorvaldsson
Formaður bæjarráðs Hornafjarðar
Skipar 7. sæti á lista Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi
Skrifa athugasemd