Haraldur Þór Jónsson, oddviti Skeiða- og Gnúpverjahrepps, heimsótti Hornafjörð á dögunum og fundaði með bæjarfulltrúum og starfsmönnum sveitarfélagsins. Á fundinum var meðal annars rætt um uppbyggingu íþróttamannvirkja, nýjar áherslur í sorpmálum og uppbyggingu í ferðaþjónustu á vegum Bláa Lónsins í Þjórsárdal.
Töluverð uppbygging hefur átt sér stað í Skeiða- og Gnúpverjahreppi undanfarin ár og var sérstakur áhugi á að kynna sér reynslu sveitarfélagsins af byggingu nýrrar íþróttamiðstöðvar í Árnesi. Um er að ræða 3.600 fermetra fjölnota mannvirki sem rís á skólasvæðinu við Þjórsárskóla.
Uppbygging íþróttamannvirkja
„Hvað þurfum við?“ var spurningin sem lagt var upp með í upphafi verkefnisins. Áherslan var þannig fyrst og fremst á að greina raunverulegar þarfir samfélagsins áður en ráðist var í að ákveða umfang og útfærslu mannvirkisins. Sú nálgun mótaði verkefnið áfram og var meðal þess sem Haraldur fór yfir í samtali við fulltrúa Hornafjarðar. Jafnframt var frá upphafi ætlunin að halda kostnaði við verkið undir 1,2 milljörðum króna.
Framkvæmdir við íþróttamiðstöðina hófust í lok árs 2024 og er gert ráð fyrir að mannvirkið verði tekið í notkun á næstu vikum og mun kostnaður standast upphaflegu áætlun og gott betur að sögn Haralds. Mikilvægt er að taka fram að engu er til sparað í lykil þáttum við uppbygginguna t.d. er varðar loft- og rakastýringu, val á efnum í húsið og þá sérstaklega er snýr að íþróttaiðkuninni sjálfri.
Athygli vekur hvernig Skeiða- og Gnúpverjahreppur hefur staðið að framkvæmdinni. Í stað þess að bjóða byggingu mannvirkisins út í einu lagi hefur sveitarfélagið skipt henni upp í fjölmarga sjálfstæða verkþætti. Með þeirri leið hefur verið leitast við að auka samkeppni og gera minni og meðalstórum fyrirtækjum kleift að taka þátt í útboðum. Reynslan af þeirri nálgun og kostnaðarstýringu verkefnisins var meðal þess sem rætt var í heimsókninni.
Í tengslum við íþróttamiðstöðina er jafnframt fyrirhugað að byggja tengibyggingu við Þjórsárskóla með það að markmiði að skólastarf, frístund og íþróttastarf geti farið fram undir einu þaki. Uppbyggingin tengist jafnframt mikilli fjárfestingu sem á sér stað í atvinnulífi á svæðinu, meðal annars umfangsmiklum framkvæmdum á vegum Bláa Lónsins í Þjórsárdal. Nýtt deiliskipulag gerir ráð fyrir mikilli fjölgun íbúða í Árnesi.
Framþróun í úrgangsmálum
Sorpmál og nýjar leiðir við meðhöndlun úrgangs voru einnig til umræðu á fundinum. Sérstakur áhugi var á þeirri lausn sem Skeiða- og Gnúpverjahreppur hefur innleitt við förgun dýrahræja frá landbúnaði.
Forsaga verkefnisins er sú að fyrir tæpum tveimur árum var lokað fyrir þann möguleika á Suðurlandi að fara með dýrahræ til urðunar. Þá þurfti að flytja dýrahræ langar leiðir til brennslu á Suðurnesjum, með tilheyrandi kostnaði fyrir bændur.
Skeiða- og Gnúpverjahreppur ákvað í kjölfarið að leita að staðbundinni lausn með hag bænda og landbúnaðarins að leiðarljósi. Sú vinna leiddi til kaupa á sérhæfðum brennsluofni frá breskum framleiðanda fyrir dýrahræ og annan dýraúrgang. Ofninn hefur nú verið settur upp í sveitarfélaginu og tekinn í notkun.
Við prófun búnaðarins var meðal annars heill nautgripaskrokkur brenndur og reyndist brennslan bæði hrein og skilvirk. Búnaðurinn er þannig úr garði gerður að eftirbrennsluhólf er fyrst hitað upp í 850°C. Loft frá aðalbrennsluhólfinu fer síðan í gegnum eftirbrennsluhólfið áður en það fer út. Við prófunina var hvorki sýnilegur reykur né merkjanleg lykt frá brennslunni. Með þessari lausn er hægt að eyða dýrahræjum nær þeim stað þar sem þau falla til í stað þess að flytja þau langar leiðir til förgunar. Markmiðið er þannig að draga úr flutningum, kostnaði og umhverfisáhrifum og um leið tryggja örugga og löglega förgun.
Landbúnaður er umfangsmikill bæði í Sveitarfélaginu Hornafirði og Skeiða- og Gnúpverjahreppi, þótt samsetning búfjár sé ólík. Í Hornafirði eru um 1.300 nautgripir og 13.900 sauðfjár, auk um 730 annarra dýra. Í Skeiða- og Gnúpverjahreppi eru hins vegar um 3.600 nautgripir, 3.300 sauðfjár og rúmlega 12.300 önnur dýr. Samanlagt er því um að ræða tæplega 16 þúsund dýr í Hornafirði og rúmlega 19 þúsund í Skeiða- og Gnúpverjahreppi.
Haraldur fór yfir reynsluna af verkefninu með fulltrúum Hornafjarðar og kom fram að væntingar séu um að kostnaður bænda við förgun dýrahræja lækki verulega með nýja fyrirkomulaginu.