Á síðustu öldum hafa Breiðamerkurjökull og árnar sem frá honum renna, mótað Breiðamerkursand með þeim hætti, að landslag er gjörbreytt frá því sem var við landnám. Á landnámsöld var blómleg byggð á sandinum: „og lengi þar á eftir fagurt hérað, grösug og víða vaxin skógi með fjölmörgum bæjum. En nú er þar sandauðn“, segir í lýsingu Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar á svæðinu í ferðabók sinni frá 1772.